Hulp · Met een AI
De AI-koppeling
Een AI-assistent zoals Claude die in PANORAMIX modellen maakt en tekent: aanzetten en koppelen in een minuut, wat u ziet terwijl hij werkt, wat hij kan, en de veiligheid.
Sinds versie 2.7 heeft PANORAMIX een AI-koppeling. Zet u ze aan, dan werkt een AI-assistent zoals Claude rechtstreeks in de PANORAMIX die op uw computer open staat: hij maakt en beheert modellen, tekent met de gereedschappen van de werkbalk, plaatst cellen met ingevulde tags, en kijkt naar wat hij tekende. U ziet het allemaal gebeuren in uw eigen tekengebied, en elke tekenstap is er één die u met ⌘Z terugneemt.
Sinds versie 2.8 werkt de AI ook in 3D ontwerpen — 3D modellen, lichamen met Extruderen en Omwentelen, en hun exacte maten — en in het Rekenblad: werkboeken en bladen, waarden, formules en opmaak, en de berekende waarden terug. Met vectoren laat ze cellen van het rekenblad maten in een tekening blijvend sturen.
De koppeling gebruikt het Model Context Protocol (MCP), een open afspraak waarmee een AI-toepassing de gereedschappen van een ander programma gebruikt. Claude Desktop en Claude Code spreken het, en steeds meer andere toepassingen ook. In PANORAMIX staat ze standaard uit: wie ze niet gebruikt, merkt er niets van.

Aanzetten en koppelen in een minuut
- Kies in PANORAMIX Help ▸ AI-koppeling (MCP)…
- Klik Koppelen met Claude Desktop. Dat zet de koppeling aan en zet PANORAMIX in de configuratie van Claude Desktop.
- Sluit Claude Desktop helemaal af (op een Mac met ⌘Q) en start het opnieuw. Bij de gereedschappen van Claude staat nu panoramix.
- Vraag Claude bijvoorbeeld: «Maak in PANORAMIX een nieuw bestand SYMBOLEN.pnx met een model per P&ID-afsluiter.»
Dat is alles. Werkt u PANORAMIX later bij, dan hoeft u niets opnieuw te doen: Claude start een kleine brug die in een vaste map staat, en elke versie van PANORAMIX zet daar bij het starten haar eigen brug neer. Zo kwamen in 2.8 de gereedschappen voor 3D ontwerpen en het rekenblad er voor wie al gekoppeld was vanzelf bij.
Het venster AI-koppeling
Het venster zet de stappen onder elkaar in de volgorde waarin u ze nodig hebt. Bovenaan de server zelf: aan of uit, de toestand in één zin — Luistert op http://127.0.0.1:7266/mcp · 1 sessie verbonden —, de poort, en twee keuzes: of een AI scripts mag uitvoeren (Java in PANORAMIX, standaard ja) en of hij PANORAMIX mag starten als het niet draait (standaard ja). Daaronder de koppeling met Claude Desktop, het bevel voor Claude Code, de gegevens voor andere AI-toepassingen, en onderaan wie er verbonden is en wat er gevraagd werd.

De koppeling aan- of uitzetten kan ook in de voorkeuren, onder AI-koppeling (MCP): één vinkje, met de toestand eronder en de knop naar het venster.

Claude Code en andere AI-toepassingen
Claude Code krijgt PANORAMIX met één bevel in een terminal; het venster toont het, met een knop om het te kopiëren. Het gebruikt dezelfde brug als Claude Desktop.
Een toepassing die MCP-servers als bevel start — Cursor, VS Code en andere — krijgt met JSON kopiëren het stukje configuratie dat ze nodig heeft. Een toepassing die rechtstreeks over HTTP verbindt, krijgt met Adres en sleutel kopiëren het adres en de sleutel. Een nieuwe sleutel maken kan altijd; de brug leest ze vanzelf.
Wat u ziet terwijl een AI werkt
Zolang de koppeling aan staat, staat rechtsboven in het venster een pil: AI als er niemand verbonden is, AI · verbonden met een groene stip als er een AI-sessie is, en AI · teken (of de naam van wat er loopt) terwijl de AI iets doet. Een klik erop opent het venster AI-koppeling.
| Waar | Wat u ziet |
|---|---|
| het tekengebied | wat de AI tekent, meteen; valt het buiten beeld, dan zoomt het gebied mee |
| het paneel 3D ontwerpen | wat de AI in een 3D model bouwt; een nieuw 3D model zet ze er meteen in |
| het rekenblad | wat de AI in een werkboek schrijft, met de berekende waarden; een nieuw werkboek zet ze er meteen in |
| de statusbalk | na elke tekenoproep: AI · teken: klaar in 0,04 s · +7 elementen |
| de geschiedenis | elke oproep is één stap, AI · teken, AI · roteer of AI · lichaam: ⌘Z neemt ze in één keer terug; in het rekenblad AI · cellen, in de geschiedenis van dat werkboek |
| het venster AI-koppeling | de verbonden sessies en de laatste oproepen |
| het logboek | elke oproep, onder de bron mcp |
Een AI-sessie gooit nooit stil uw werk weg. Een ander bestand openen bewaart eerst het document dat open staat, een document zonder bestand met wijzigingen wordt niet verlaten, en wanneer de AI iets ongedaan maakt, neemt ze alleen AI-stappen terug, nooit de uwe. Een oproep is heel of niet: faalt ze halverwege, dan verdwijnt wat ze al tekende, zodat er bij een tweede poging niets dubbel komt. En staat er een venster open dat op u wacht — een dialoog, de voorkeuren —, dan verandert de AI niets tot het dicht is.
Wat u zelf op het scherm doet, gaat voor. Bent u een cel aan het tikken, dan verandert de AI niets in dat werkboek en laat ze het paneel waarin u tikt staan, tot u Enter of Esc geeft. Hebt u in een paneel 3D ontwerpen een punt gezet of iets aangeduid, dan zet ze daar geen ander 3D model in. Een paneel van type wisselen of er een openen doet ze nooit: de indeling van uw studio is van u.
Wat een AI in PANORAMIX kan
De AI krijgt eenenvijftig gereedschappen. Ze bereiken de gereedschappen van de werkbalk langs hun eigen rekenkern: een cel die de AI plaatst, is wat Cel plaatsen plaatst, een evenwijdige is wat Evenwijdig maakt, een lichaam is wat Extruderen of Omwentelen maakt, een afronding wat Randen afronden maakt, en een oppervlak wat de gereedschappen van de groep Oppervlakken maken.
| Groep | Wat |
|---|---|
| Kijken | de toestand van PANORAMIX, de modellen, de elementen van een model, en een afbeelding van een model of van het venster, zodat de AI zijn werk nakijkt |
| Het document | een nieuw bestand uit een sjabloon, een bestand openen, bewaren |
| De modellen | maken, hernoemen, kopiëren, verwijderen en in een tekengebied tonen |
| Tekenen en wijzigen | lijnen, lijnreeksen, veelhoeken, rechthoeken, cirkels, bogen, ellipsen, teksten, cellen, arceringen, complexe vormen (sinds 2.13) en maten; verplaatsen, kopiëren, roteren, spiegelen, verschalen, verwijderen, eigenschappen, evenwijdig, uiteenhalen, matrix, afronden en afschuinen; lagen; eigen stappen terugnemen |
| De werkbalk | elk gereedschap oplijsten en uitleggen, met al zijn instellingen, en het instellen zoals in de strook — desnoods meteen gestart, zodat u met de muis verder doet |
| Al de rest | een Java-script met de script-API van PANORAMIX, en de documentatie doorzoeken |
| 3D ontwerpen (sinds 2.8) | 3D modellen maken, hernoemen, kopiëren, verwijderen en tonen met een aanzicht en een weergave; lijnen, lijnreeksen en vlakke vormen op een werkvlak, sinds 2.13 ook een complexe vorm met haar uitsparingen; lichamen met Extruderen en Omwentelen, ook met uitsparingen, en sinds 2.15 ook bewerken: uitsnijden, verenigen, aftrekken, doorsnijden, en randen afschuinen en afronden; verplaatsen, kopiëren, roteren, spiegelen, verschalen en verwijderen; de maten — inhoud, oppervlakte, zwaartepunt, omvat —; sinds 2.28 oppervlakken: een vlak vullen, een wand uittrekken of omwentelen, vlakken van een lichaam overnemen, naaien, verdikken, omkeren en uiteenhalen; en een afbeelding vanuit een aanzicht naar keuze, als draadmodel of gevuld |
| Rekenblad (sinds 2.8) | werkboeken en bladen beheren; waarden en formules schrijven, met de Nederlandse functienamen van het rekenblad; de opmaak — vet, kleuren, decimalen, notatie, kolombreedte, uitlijning —; de berekende waarden en fouten teruglezen; een afbeelding van een blad zoals u het ziet; en sinds 3.4 celgebeurtenissen: een script dat vanzelf loopt wanneer een cel verandert — leggen, wijzigen, oplijsten, verwijderen en één keer proberen, alleen als u Scripts toestaan aanzette |
| Vectoren (sinds 2.8) | cellen van het rekenblad die maten in een tekening blijvend sturen |
| DXF (sinds 2.12) | een DXF-bestand verkennen zonder iets te veranderen — versie, eenheid, lagen, blokken, wat erin staat en of er 3D in zit —; het inlezen in een model of 3D model, ook in een nieuw, in één stap die u met ⌘Z terugneemt; en een model of 3D model als DXF wegschrijven, in de versie naar keuze; een relatief pad ligt in de documentenmap, en een bestand dat niet van PANORAMIX komt, overschrijft de AI nooit |
| STL en OBJ (sinds 2.16) | een 3D model als driehoeken wegschrijven: een STL voor een 3D-printer, een OBJ voor Blender en webviewers, met de regel van het menu — de fence of selectie van de gebruiker, anders het hele 3D model —; een bestand van iemand anders overschrijft ze nooit |
| STEP (sinds 2.22) | een 3D model exact wegschrijven voor een ander CAD-programma: de lichamen met hun echte vlakken en randen, de lijnen en vormen als krommen, met kleuren en lagen, en wat de gekoppelde bestanden tonen als eigen onderdelen — met dezelfde regel van het menu, en nooit over het bestand van iemand anders; en sinds 2.27 een STEP-bestand verkennen zonder iets te veranderen — protocol, onderdelen, lichamen, vlakken per soort, omvang — en inlezen in een 3D model, de lichamen exact, ook B-spline-vlakken en samenstellingen, sinds 2.28 open oppervlakken als oppervlak, in één stap die u met ⌘Z terugneemt |
| Panorama (sinds 3.0) | de panorama's van het document beheren — maken, wijzigen, verwijderen en opbouwen met hun script, elk in één stap die u met ⌘Z terugneemt —; een afbeelding zoals de VR-bril het ziet, ook vanuit een bril die nu in een sessie zit; een melding in de bril; de server starten en stoppen, alleen als u erom vraagt, met het adres en de toegangscode voor de bril; en een 3D model als GLB wegschrijven, in meter met Y naar boven, nooit over het bestand van iemand anders |
| Samenstellingen (sinds 3.1) | in een 3D model een ander 3D model of een tekening koppelen, uit hetzelfde bestand of uit een ander, op een plaats in de ruimte en gedraaid — twee keer dezelfde machine in een hal —; de koppelingen oplijsten, aanpassen, hernoemen en losmaken, met dezelfde regels als het paneel Gekoppelde gegevens: een andere plaats neemt u met ⌘Z terug, leggen en losmaken staan, zoals in het paneel, niet in de geschiedenis |
De AI leest zelf hoe PANORAMIX werkt: de handleiding, de script-API en een eigen gids voor AI-sessies zitten in de toepassing, en ze zoekt erin wanneer ze iets niet weet.
Een symbolenbibliotheek laten tekenen
Een celbibliotheek is in PANORAMIX een gewoon tekeningbestand waarvan elk model een cel is, met het nulpunt als plaatsingspunt. Dat is precies het soort werk dat een AI goed kan: «teken de P&ID-afsluiters volgens ISA-5.1, elk als cel». Bij deze versie hoort zo een bibliotheek, MCP_SYMBOLEN.pnx, volledig via de koppeling getekend — een AI-sessie ontwierp de symbolen, en elke oproep ging langs de brug die ook Claude Desktop gebruikt: dertien P&ID-symbolen — afsluiter, kogelkraan, klepafsluiter, driewegafsluiter, regelafsluiter, veiligheidsklep, twee instrumenten, centrifugaalpomp, warmtewisselaar, vat, reduceerstuk en stromingspijl —, elk getekend rond het nulpunt op de laag Standaard, zodat het bij het plaatsen de laag en de kleur van uw tekening volgt, en met invulbare tags.


Een rekenblad en een 3D model die elkaar bewijzen
Bij versie 2.8 hoort het bestand MCP_3D_REKENBLAD.pnx, helemaal over de koppeling gemaakt. Een werkboek Procesuitrustingen draagt de hoofdmaten van vier uitrustingen — een opslagvat met halfbolle bodems, een pomp op een grondplaat met ankergaten, een pijpenbundelwisselaar met twee flenzen en een bocht van 90° — en berekent hun inhoud, oppervlakte en massa met formules. De AI las die maten terug, bouwde er in een 3D model acht lichamen mee, liet PANORAMIX ze meten, en schreef de gemeten inhoud en oppervlakte naast de berekende: ze stemmen overeen tot op de laatste getoonde decimaal, want PANORAMIX meet geëxtrudeerde en omgewentelde lichamen exact.



Als PANORAMIX niet draait
Start u Claude terwijl PANORAMIX dicht is, dan antwoordt de brug zelf. Sinds versie 2.29 kent Claude dan toch alle gereedschappen: de brug draagt de lijst bij zich, met één erbij, PANORAMIX starten. Liet u dat toe in het venster, dan start de brug PANORAMIX en wacht ze tot het klaar is; vraagt Claude intussen al iets anders, dan hoort het dat PANORAMIX eerst gestart moet worden, en daarna werkt het meteen. Vanzelf start de brug PANORAMIX nooit. Opent u PANORAMIX zelf, dan merkt de brug dat binnen enkele seconden. Tot 2.28 kende Claude in zo'n gesprek alleen status en starten, ook nadat PANORAMIX opkwam: de Claude-app vraagt de lijst gereedschappen niet opnieuw op.
Veiligheid
- De koppeling luistert alleen op uw eigen computer (127.0.0.1): van een andere computer is ze onbereikbaar.
- Elke vraag draagt een sleutel. De brug krijgt bij elke start van PANORAMIX een nieuwe, in een bestand dat alleen voor u leesbaar is, en ze gelooft geen bestand in haar map dat iemand anders kon schrijven.
- Een vraag van een webpagina wordt geweigerd: een vreemde herkomst of een formulier komt er niet door.
- PANORAMIX stuurt zelf niets naar buiten. Wat de AI van uw tekening ziet, gaat wel naar de dienst achter die AI-toepassing — net als alles wat u er zelf in typt.
- Met een script voert een AI Java uit met dezelfde rechten als PANORAMIX. Wilt u dat niet, zet dan in het venster Scripts toestaan uit; de andere gereedschappen blijven werken. Claude Desktop vraagt bovendien standaard per gereedschap uw toestemming.
De volledige uitleg — ook wat de AI zelf leest, elk gereedschap met zijn parameters, en hoe het gebouwd is — staat in de toepassing onder Help ▸ Documentatie ▸ PANORAMIX en AI — de MCP-server.