Naar de inhoud
Panoramix

Hulp · De opbouw

De studio

Hoe het venster van PANORAMIX is opgebouwd: gebieden die u zelf splitst en samenvoegt, werkruimtes, kopbalken, de bovenbalk en de statusbalk.

PANORAMIX heeft geen vaste palletten die u open- en dichtklapt, en geen zwevende vensters die elkaar overdekken. Het programmavenster is verdeeld in gebieden: rechthoeken die samen de volle breedte en hoogte vullen. Elk gebied toont één ding — een tekenvlak, een rekenblad, de opbouw van uw tekening, een rekenmachine — en u bepaalt zelf hoeveel gebieden er zijn, hoe ze verdeeld liggen en wat elk van hen toont. Wie met Blender werkt, herkent dat principe meteen.

Het gevolg is dat er nooit iets achter iets anders verdwijnt. Wat u ziet, staat er ook: de plaats van een paneel is de plaats die u het gegeven hebt. Een gebied splitst u in twee, u versleept de scheidingslijn, en u voegt weer samen zodra u de ruimte elders nodig hebt. Een indeling die u wil bewaren, krijgt een naam en wordt een werkruimte.

Vier gebieden in één PANORAMIX-venster: een tekening, de outliner, het paneel Gekoppelde gegevens en een tweede aanzicht
Vier gebieden in één venster: linksboven een tekengebied, daaronder de outliner, rechts het paneel Gekoppelde gegevens en daaronder een tweede aanzicht op hetzelfde model. Elk gebied draagt zijn eigen kopbalk; niets ligt over iets anders heen.

Op Windows en Linux staat Ctrl waar hieronder ⌘ staat.

De bovenbalk

Bovenaan loopt één smalle balk over de volle breedte. Van links naar rechts staat daarin:

  • het beeldmerk met de naam PANORAMIX;
  • de menu's: Bestand, Bewerken, Model, Element, Beeld, Venster, Help — met, naargelang wat er openstaat, ook Gereedschappen, Gekoppeld, Rekenblad en Outliner, die vóór Beeld invallen;
  • de werkruimtetabs met een +-knop erachter;
  • rechts de documenttitel: de bestandsnaam zonder extensie, of "Zonder titel". Een punt erachter betekent dat er wijzigingen zijn die nog niet weggeschreven zijn; die verdwijnt vanzelf zodra PANORAMIX automatisch opslaat. De tekstballon toont het volledige pad;
  • de pillen: de toestand van het automatisch opslaan (bijvoorbeeld Opgeslagen 14:02:11), de werkeenheid en de precisie van het bestand (mm · 2 dec.) en de GPU-pil (GPU · Metal + cache);
  • helemaal rechts het icoon voor volledig scherm, met direct links daarvan de wissel Cijfers zonder Shift — een toets met een 1 erin — en het vlaggetje met de taal van de interface (zie De taal van de interface onderaan).
Een uitsnede van de bovenbalk met het einde van de menurij en de werkruimtetabs
Een uitsnede van de bovenbalk: het laatste stuk van de menurij, daarachter de werkruimtetabs met de +-knop en het begin van de documenttitel. Gereedschappen staat hier tussen Element en Beeld — precies de plaats waar een menu invalt zolang het bijbehorende paneel openstaat.

Wordt het venster smal, dan krimpt eerst de documenttitel en worden daarna de pillen rechts afgeknipt. De drie iconen helemaal rechts — het vlaggetje, Cijfers zonder Shift en volledig scherm — blijven altijd staan.

De rij menu's gaat mee met wat er openstaat

Bestand, Bewerken, Model, Element, Beeld, Venster en Help gaan over het document of over het venster; die staan er altijd. Vier andere menu's horen bij één soort paneel en verschijnen alleen wanneer zo'n paneel ergens openstaat: Gereedschappen bij een tekengebied of een paneel 3D ontwerpen, Gekoppeld bij het paneel Gekoppelde gegevens, Rekenblad bij een rekenbladpaneel en Outliner bij de outliner. Sluit u dat gebied, dan verdwijnt het menu weer.

Dat is enkel een opgeruimde balk, geen uitgezette functie: de sneltoetsen blijven werken. Shift+L start Plaats lijn ook wanneer Gereedschappen niet in de balk staat. De balk wordt trouwens alleen werkelijk vervangen wanneer de rij namen anders is, zodat ze niet bij elke klik verspringt.

Knippen, kopiëren en plakken

Bewerken draagt na Ongedaan maken en Opnieuw ook Knippen, Kopiëren, Plakken, Plakken als waarden en Plakken speciaal. Ze doen wat hun sneltoets op dat ogenblik doet. Typt u in een tekstveld, dan werken ze daarop; in een cel of in de formulebalk op de aangeduide tekst, en anders op de cellen van dat rekenblad. Zo niet, dan werken ze op het rekenblad onder de muis, als het een werkboek toont, en staat het bereik er meteen bij, bijvoorbeeld Kopiëren · B2:C4. Dat geldt ook wanneer u in het ene rekenblad cellen aanduidde en de muis op weg naar de menubalk over een ander schoof: ⌘V zou op dat ogenblik ook daar plakken, en het opschrift zegt het vóór u klikt. Staat de muis boven iets waar de sneltoets niets doet — de rekenmachine, een rekenblad zonder werkboek, een tekening —, dan werken ze op het rekenblad waarvan de cellen de aandacht hebben, en anders op het rekenblad waarin u het laatst werkte, zolang u sindsdien nergens anders klikte; alleen boven een rekenblad zonder werkboek staan ze dan uit. Een tekening neemt de aandacht al wanneer de muis erover schuift: boven de tekening waarover u naar de menubalk ging, is het dus het rekenblad waarin u het laatst werkte. De tekenkamer zelf heeft geen klembord; is er niets om op te werken, dan staan de items flets en zegt de tekstballon waarom.

Ook de andere items volgen hun sneltoets. Ongedaan maken en Opnieuw werken, zoals ⌘Z, op het gebied onder de muis. Alles selecteren doet wat ⌘A doet: in een tekstveld duidt het de tekst aan, boven een rekenblad het hele blad, en anders selecteert het de tekening. Boven een rekenbladpaneel dat nog geen werkboek toont, staat het uit, en de tekstballon zegt hoe u er een maakt; ⌘A zegt daar hetzelfde in de statusbalk en laat de tekening met rust.

In elk tekstveld — de instellingenstrook en het paneel Gereedschapsinstellingen, de formulebalk van het rekenblad, de velden van een dialoogvenster — werken ⌘C, ⌘X, ⌘V en ⌘A zoals overal op de Mac; Ctrl blijft ook werken.

Werkruimtes

Een werkruimte is een bewaarde indeling van gebieden, met een naam. U wisselt ertussen met de tabs in de bovenbalk — zoals u in een browser van tabblad wisselt, maar dan van werkindeling. De eerste keer dat u PANORAMIX start, staan er zes werkruimtes klaar:

WerkruimteIndelingBedoeling
Tekenenéén tekengebiedgewoon tekenen
Twee aanzichtentwee tekengebieden naast elkaarhetzelfde model op twee zoomstanden, of twee modellen van hetzelfde bestand naast elkaar
Gekoppelde gegevenstekengebied links, het paneel rechts (ruim een kwart)wat in uw model getoond wordt zonder er deel van uit te maken
Rekenentekengebied links, de rekenmachine rechts (ruim een kwart)de rekenmachine bij de hand tijdens het tekenen
Lerentekengebied links, de gids rechtsde hulp in de applicatie naast uw werk
Opbouwde outliner in een smalle kolom links, een tekengebied rechtsde opbouw van het bestand als boom
Werkruimtes: elke tab bewaart een hele indeling Tekenen Twee aanzichten Gekoppelde gegevens Rekenen Leren Opbouw + Tekenen Twee aanzichten Gekoppelde gegevens Rekenen
Vier van de zes: elke tab bewaart een hele indeling, tot en met welk model en welke zoomstand elk tekengebied toonde. Wisselen van tab is wisselen van werkindeling, niet van tekening.

Een kant-en-klare werkruimte met een rekenblad zit er niet bij: die maakt u zelf met de +-knop, waarna u het tweede gebied op Rekenblad zet. Die keuze hoort bij de indeling en staat er de volgende keer dus gewoon weer.

Zelf een werkruimte maken

De +-knop achter de tabs vraagt een naam en zet een nieuwe werkruimte neer met één tekengebied. Van daaruit splitst u verder tot u hebt wat u wil. Hetzelfde staat in Venster ▸ Werkruimte, waar ook alle werkruimtes met een vinkje bij de actieve staan.

Rechtsklik op een tab geeft Hernoemen…, Dupliceren, Standaardindeling herstellen en Werkruimte verwijderen. Dat laatste item staat uit zolang er maar één werkruimte is. In het menu Venster staan verder Indeling nu bewaren, Standaardindeling (deze werkruimte) en Standaardindeling (alle werkruimtes).

Uw indeling reist mee met de tekening

De indeling wordt per venster in het tekeningbestand bewaard — en als reserve in uw voorkeuren. Daarbij hoort niet alleen welke gebieden er zijn, maar ook welk model, welke zoomstand en welke gereedschapslade elk tekengebied toont, en welke werkruimte vooraan stond toen u het bestand sloot. Opent u de tekening morgen weer, dan staat alles er zoals u het achterliet, ook op een andere computer.

Splitsen en samenvoegen

Er zijn twee plaatsen waar u de indeling wijzigt: de scheidingslijn tussen twee gebieden, en het gebiedsmenu van één gebied.

Een gebied splitsen en weer samenvoegen: rechtsklik op de scheidingslijn Tekening één gebied splitsen Tekening Outliner Horizontaal splitsen Verticaal splitsen Samenvoegen met… rechtsklik en verder Tekening Outliner Rekenblad zo diep als u wilt Elk gebied kiest linksboven zelf wat het toont
Van één gebied naar twee en verder: rechtsklik op de scheidingslijn en kies de richting. Elk nieuw gebied kiest linksboven zelf wat het toont, en dezelfde lijn brengt de twee later weer samen.

Splitsen

Rechtsklik op een scheidingslijn opent het scheidingsmenu. Bovenaan staat welke lijn u aangeklikt hebt, daaronder per kant een item als Splits «Tekening» (links) met de keuze Horizontaal (boven/onder) of Verticaal (links/rechts).

Het gebiedsmenu bereikt u met de knop ⋯ helemaal rechts in de kopbalk van een gebied, of met een rechtsklik op die kopbalk. Het begint met Splits horizontaal (boven/onder) en Splits verticaal (links/rechts). Dezelfde twee bewerkingen staan ook in Venster ▸ Gebied onder de muis, daar kortweg als Splits horizontaal en Splits verticaal.

De termen volgen Blender: horizontaal splitsen maakt een horizontale scheidingslijn, en dus een gebied boven en een gebied onder. Het gebieds- en het scheidingsmenu schrijven het er telkens bij, zodat u niet hoeft te gokken.

Wat er met de inhoud gebeurt. Het nieuwe gebied is van hetzelfde type en begint in dezelfde toestand als het origineel: een gesplitst tekengebied toont hetzelfde model, op dezelfde zoomstand, met dezelfde lade. Daarna gaat elk gebied zijn eigen weg — u kiest per gebied een ander model, een andere zoomstand of een andere lade. Twee tekengebieden in dezelfde werkruimte mogen dus gerust een verschillende lade tonen: links de tekengereedschappen, rechts de wijzigingsgereedschappen.

De scheidingslijn verslepen

De smalle strook tussen twee gebieden is de scheidingslijn. Ze licht op zodra de muis erboven komt. Slepen verandert de verhouding, dubbelklikken zet ze op 50/50, en Verdeel gelijk (50/50) in het scheidingsmenu doet hetzelfde. Een gebied wordt nooit kleiner dan zijn minimummaat: de lijn klemt daarop vast, ook wanneer u het venster verkleint.

Samenvoegen, wisselen en sluiten

In het gebiedsmenu staat Voeg samen met «…», met de naam van de buur erin. Dit gebied neemt dan de ruimte van die buur over, en de buur sluit. In het scheidingsmenu staat dezelfde bewerking van twee kanten geschreven: «Tekening» neemt «Rekenblad» over en omgekeerd. Samenvoegen kan alleen met een echte buur — twee delen van dezelfde scheidingslijn.

Is die buur zelf een groep van meerdere gebieden, dan noemt het menu haar "de groep van 3 gebieden". Zo ziet u vooraf hoeveel er sluit.

Wissel met «…» laat beide gebieden staan en ruilt hun plaats, inhoud en al. Sluit gebied komt op hetzelfde neer als samenvoegen vanaf de andere kant: de buur neemt de vrijgekomen ruimte over. Het laatste gebied van een werkruimte kan niet sluiten; dat item staat dan uit.

De kopbalk van een gebied

Elk gebied heeft bovenaan een eigen smalle kopbalk. Daarin staat links wat het gebied is, in het midden de bediening van dat paneel, en rechts het gebiedsmenu.

Een tekengebied heeft daarnaast links een smalle werkbalk: bovenaan de zeven gereedschappen die er altijd staan, daaronder de gereedschappen van de gekozen lade, en helemaal onderaan het mapje waarmee u van lade wisselt. Onder de kopbalk verschijnt de instellingenstrook van het lopende gereedschap; de rest is het tekenvlak. Staat er in dezelfde werkruimte een paneel Gereedschapsinstellingen, dan wijkt die strook: de instellingen staan dan onder elkaar in dat paneel, en het tekenvlak krijgt de regel erbij. Maximaliseert u het tekengebied, dan komt de strook terug. In strook en paneel staat naast elk invulveld een klein plakicoon, en na Enter of Escape in een veld gaan de toetsen weer naar het kompas; de hulppagina De gereedschappen vertelt hoe.

De vier delen van een tekengebied Tekening Samentekening 309 elementen ⋯ Methode Middelpunt Straal Plan · 1 px = 0,25 mm Typekeuze: wat dit gebied toont Werkbalk met de lades Gereedschappen van deze lade Weergave, snappen, actieve eigenschappen Instellingen van het lopende gereedschap Model en schaal
De vier delen van een tekengebied. Let vooral op de werkbalk links: bovenaan de vaste gereedschappen, daaronder de lade, en onderaan het mapje dat van lade wisselt.

Linksboven: wat het gebied toont

De knop uiterst links draagt het icoon van het huidige type en opent bij een klik het typemenu: alle gebiedtypes, per categorie, met het huidige type uitgeschakeld. Er zijn er negen.

CategorieGebiedtypeWat het toont
TekenenTekeninghet tekenvlak: tekenen, wijzigen en meten
Tekenen3D ontwerpenhetzelfde tekenwerk in een ruimte met drie assen, en lichamen die u uit een gesloten vorm extrudeert of om een as wentelt
TekenenGereedschapsinstellingende instellingen van het lopende gereedschap onder elkaar, voor het tekengebied en het 3D model
TekenenGekoppelde gegevensmodellen en bestanden die in uw model getoond worden zonder er deel van uit te maken
TekenenRekenbladwerkboeken met werkbladen, cellen, formules en opmaak, uit dit bestand of uit een gekoppeld bestand
TekenenOutlinerde opbouw van het bestand als boom
TekenenPlothet blad zoals het naar PDF gaat, met bewaarde plotconfiguraties, een pentabel en een lagenkeuze
HulpmiddelenRekenmachineeen nagebouwde wetenschappelijke RPN-rekenmachine
HulpmiddelenHulpde gids in de applicatie, die het voordoet

Dat het rekenblad, de outliner en de plot onder Tekenen staan en niet onder Hulpmiddelen, is geen toeval: zij horen bij een document. De werkboeken en de plotconfiguraties staan in het tekeningbestand en worden net als uw tekenwerk automatisch bewaard. De rekenmachine en de gids horen bij geen enkel bestand en mogen naast eender welk paneel blijven openstaan. Gereedschapsinstellingen staat meteen onder de twee gebieden die het bedient, het tekengebied en het 3D model; zonder een van die twee heeft het niets te tonen.

Kiest u een ander type, dan wordt de oude inhoud gesloten en de nieuwe opgebouwd. Het gebied zelf blijft waar het staat en even groot.

De rest van de kopbalk

In een tekengebied volgt na de typekeuze de naam van het gebied, dan de modelkeuze (welk model dit gebied toont) en de weergavebediening: Alles in beeld (F), Inzoomen (⌘+) en Uitzoomen (⌘−) om het midden van het gebied, Zoomvenster (Shift+Z) en Pannen (Shift+W). Die laatste twee blijven oplichten zolang het gereedschap loopt.

Daarna staan de schakelaars voor Raster tonen, Snappen aan/uit, Kompas aan/uit en Assenkruis aan/uit, de knop met het tandwiel die het snapmenu opent, en de vier actieve eigenschappen waarmee nieuwe elementen geplaatst worden: laag, kleur, lijndikte en lijnstijl. Kleur, dikte en stijl tonen een staal in plaats van tekst; de laag toont haar kleurvakje met haar naam erbij. Helemaal rechts staat het aantal elementen van het getoonde model, en dan de knop ⋯.

Wordt het gebied smaller, dan geeft de kopbalk stap voor stap plaats prijs: eerst verliest de laag haar naam, dan vallen de pijltjes weg zodat alleen de vier stalen overblijven, daarna wijken dikte en stijl, en pas als laatste laag en kleur. De typekeuze links en het gebiedsmenu rechts staan er altijd, hoe smal het gebied ook wordt. Een kopbalk kan dus nooit overlopen.

De achtergrond van een paneel

Sinds versie 4.2 krijgen een tekengebied, een paneel 3D ontwerpen en een rekenblad elk een eigen achtergrond: kies Achtergrondkleur… in het gebiedsmenu (de drie puntjes rechts in de kopbalk). Tik een kleurwaarde — #F6F1E3, #FFF of 240, 240, 236 — of klik een staal, en maak de kleur met de regelaar lichter of donkerder; u ziet het meteen. OK bewaart het, Annuleren zet het terug, Standaard kiest het thema. Op een lichte achtergrond tekent PANORAMIX witte en lichte lijnen, de voorvertoning, de handvatten en het kompas in een donkere inkt, zodat alles leesbaar blijft; uw tekening zelf verandert niet. De achtergrond hoort bij het paneel, wordt met de tekening bewaard en gaat mee als u het paneel splitst.

Het venster Achtergrondkleur met de kleurwaarde, de stalen, de regelaar en een voorbeeld
De kleurwaarde #F6F1E3 met de stalen eronder, de regelaar op −10 % en een voorbeeld van lijnen en tekst op die achtergrond.

Maximaliseren, sluiten, meerdere vensters

Het gebied waar de muis boven staat, is het actieve gebied; zijn naam staat helderder in de kopbalk. Daarop werken Ctrl+spatie — het gebied wordt tijdelijk het hele venster — en het menu Venster ▸ Gebied onder de muis. Een dubbelklik op de kopbalk doet hetzelfde. De rest van de indeling blijft ondertussen bewaard en komt terug met Herstel indeling, of met dezelfde toets of dubbelklik.

PANORAMIX kan drie hoofdvensters tegelijk tonen. Ze werken op dezelfde tekening — één selectie, één lopend gereedschap, één geschiedenis van ongedaan maken — maar elk venster heeft zijn eigen werkruimtes en zijn eigen indeling. Op een computer met twee of drie schermen zet u zo de plattegrond op het grote scherm, een uitvergroot detail op het tweede en de rekenmachine op het derde.

U opent er een met Venster ▸ Tweede venster openen (⌘2) of Derde venster openen (⌘3); staat het al open, dan halen dezelfde toets en hetzelfde item het naar voren, en ⌘1 haalt het hoofdvenster terug. Sluiten gaat met Venster ▸ Tweede venster sluiten, met het sluitkruis van het venster, of met Dit venster sluiten in het kleine venstericoonmenu rechtsboven in dat venster. Een gesloten venster onthoudt zijn indeling.

De zes werkruimtes hierboven horen bij het eerste venster. Een tweede of derde venster begint de eerste keer met één werkruimte — Venster 2 met één tekengebied — die u daarna zelf inricht en uitbreidt.

Een tweede venster heeft de werkruimtetabs met de +-knop, alle gebiedtypes, splitsen en samenvoegen, maximaliseren, de documenttitel, volledig scherm en alle sneltoetsen. Het heeft géén menubalk, géén statusbalk en géén pillen: die staan alleen in het eerste venster. De aanwijzing van het gereedschap en de coördinaten van werk in venster 2 of 3 verschijnen dus in de statusbalk van venster 1 — op een opstelling met meerdere schermen staat die gewoon naast u.

Waar de bijkomende vensters staan en welke openstonden, hoort bij uw computer en wordt in uw voorkeuren bewaard. Wat erin staat, reist mee in het tekeningbestand. Werkt u thuis met twee schermen en onderweg met één, dan gaat er niets verloren. Staat er bij de start een venster op een monitor die er niet meer is, dan wordt het op een scherm gezet dat er wél is.

Op een Belgisch (AZERTY) toetsenbord op een Mac neemt macOS zelf ⇧⌘3 en ⇧⌘4 af voor zijn schermafdruk, waardoor ⌘3 niet bij PANORAMIX aankomt. Gebruik dan het menu Venster.

De statusbalk

Onderaan het eerste venster loopt een smalle statusbalk, van links naar rechts:

ZoneInhoud
Meldingkortstondige terugkoppeling: "Opgeslagen: plan.pnx", meetresultaten, fouten in rood
Aanwijzingwat het lopende gereedschap nu verwacht: "Einde van de lijn · Reset = punt terug"
KompasKompas, Kompas R… terwijl het op een tweede letter wacht, of Kompas uit
CoördinatenX 12,50 Y 4,00 van de cursor in de werkeenheid, gevolgd door de actieve snap
Muishintlinks = datapunt · rechts = reset · midden = voorlopig punt · wiel = zoom
Platformbijvoorbeeld macOS · aarch64 · Java 25
De statusbalk onderaan het venster, met de aanwijzing van het gereedschap links en de muishint en het platform rechts
De statusbalk onder een tekengebied. Links leest u wat het lopende gereedschap verwacht — hier Selectie —, rechts de muishint en het platform. X en Y staan op een streepje zolang de cursor buiten het tekenvlak blijft.

De statusbalk is er voor korte, voorbijgaande boodschappen. Wat blijvend is — de laag, de kleur, de dikte, de stijl, het model, de lade — staat in de kopbalk van het gebied waar u tekent.

Volledig scherm, de schaal van de interface en de GPU-pil

Volledig scherm zet u aan met het icoon helemaal rechts in de bovenbalk (vier hoeken naar buiten), met Beeld › Volledig scherm, met F11 of op macOS met ⌃⌘F. Op volledig scherm toont het icoon vier hoeken naar binnen; een tweede klik brengt het venster terug zoals het stond, en de statusbalk zegt bij het ingaan hoe u terugkeert. Op Windows en Linux wordt het venster randloos over het scherm gelegd waarop het staat en wijkt de taakbalk; op macOS is het het volledig scherm van het systeem, met een eigen Space, zodat ook de groene knop van het venster hetzelfde doet. Werkt u met meerdere vensters, dan geldt F11 voor het venster waar u op dat ogenblik werkt. Op Windows maakt PANORAMIX daarnaast de titelbalk van het gewone venster donker.

Cijfers zonder Shift is er voor wie op een Belgisch of Frans toetsenbord typt. Daar staan de cijfers van de bovenste rij op Shift, en zonder Shift typt u & é " ' ( § è ! ç à. Met het icoon links van volledig scherm — of met Beeld › Cijfers zonder Shift — keert u dat om: zonder Shift geeft de rij dan 1 2 3 … 0, mét Shift het teken dat op de toets staat, zoals met de cijfervergrendeling van een Frans toetsenbord. Dat geldt overal waar u typt: in het kompas, de instellingenstrook, het rekenblad, de rekenmachine en elke dialoog. Sneltoetsen met ⌘, Ctrl of Alt blijven wat ze waren, net als het cijferblok. Ook direct na een accenttoets zoals de ^ telt de wissel mee: ^ en dan de 2-toets geeft ^2, ^ en Shift+2 geeft ^é. In de aan-stand kleurt het icoon in de accentkleur; elk venster toont dezelfde stand, en PANORAMIX onthoudt de keuze voor de volgende keer. Het teken dat met Shift komt, leert het programma van uw toetsenbord zelf, bij de eerste keer dat u die toets zonder Shift indrukt; tot dan geldt de Belgische indeling. Omgekeerd vragen de tekens van die rij dan zelf Shift, ook in gewone tekst: de é van één is Shift+2. Wie een tijd vooral tekst met accenten typt, zet de wissel even uit. Op een QWERTY-toetsenbord doet de wissel niets. In de rekenmachine wordt Shift+cijfer met de wissel aan de verschoven functie van die toets, zoals op een Amerikaans toetsenbord. Op Linux werkt de wissel sinds versie 3.5 net zo; AltGr met een cijfertoets geeft er gewoon | @ #. Op een bureaublad met IBus — Ubuntu, de NVIDIA DGX Spark — opent PANORAMIX zijn toetsenbord dan zonder IBus, zodat ook de toetsen met é è ç à § als cijfer meedoen; accenttoetsen blijven werken. Zet u de wissel pas tijdens het werk aan, dan geldt dat vanaf de volgende start.

De twee iconen helemaal rechts in de bovenbalk, twee keer uitvergroot: links met Cijfers zonder Shift uit, rechts met de wissel aan
Links de wissel uit: een toets met een 1 erin, in de gewone iconkleur, naast de vier hoeken van volledig scherm. Rechts hetzelfde paar met de wissel aan — de toets kleurt blauw op een donker vlakje, zoals een knop die ingedrukt staat.

De schaal van de interface regelt u in Bewerken › Voorkeuren › Weergave › Schaal van de interface. Kies Automatisch, waarbij PANORAMIX het systeem volgt, of een vast percentage tussen 100 en 300 %. De hele interface schaalt mee — letters, iconen, marges, het tekenvlak en de dialoogvensters — na een herstart van het programma. Op macOS geldt het percentage sinds versie 3.14 tegenover de grootte die het systeem geeft: kies 75, 80, 85, 90 of 95 %, 100 % (zoals het systeem) of 110, 125 of 150 %. Zo kan PANORAMIX ook kleiner dan wat Systeeminstellingen › Beeldschermen toelaat — bijvoorbeeld op een MacBook Air die daar al op Meer ruimte staat. PANORAMIX legt die factor zelf bovenop de grootte van macOS, en op een Retina-scherm blijft alles scherp. Op Linux kent Java zelf alleen hele stappen — 100, 200 of 300 % —; sinds versie 2.23 doet Java het gehele deel en vergroot PANORAMIX de rest zelf, zodat daar ook 125, 150, 175 en 250 % werken, met scherpe letters en iconen. De tekening zelf houdt haar lijndiktes, en een venster dat groter zou worden dan het scherm, blijft binnen het scherm.

De sectie Weergave van de voorkeuren op een Mac, met het menu van Schaal van de interface open
Op een Mac van 75 tot 150 %, met 100 % zoals het systeem op zijn plaats in de rij. De zin eronder zegt hoe het nu staat; de keuze geldt na een herstart.

De GPU-pil rechts in de bovenbalk zegt langs welke weg uw venster op het scherm gezet wordt. Eerst een misverstand uit de weg: op een Mac gebeurt dat altijd via de grafische kaart, via Metal, en dat is niet uit te schakelen. Op Windows gaat het standaard via Direct3D; lukt dat niet, of zet u het uit met -Dsun.java2d.d3d=false, dan tekent Java via GDI en zegt de pil software. Op Linux kiest PANORAMIX zelf OpenGL als de machine een NVIDIA-driver heeft en het scherm op die machine staat — zoals aan het bureaublad van een NVIDIA DGX Spark —, en de pil zegt dan GPU · OpenGL, met de kaart in de tekstballon; zonder NVIDIA-driver, of via ssh -X, tekent de X-server en zegt ze GPU · XRender. Staat de pil daar in het oranje, dan kreeg PANORAMIX OpenGL niet, of rekent OpenGL op de processor; de tekstballon zegt welk van de twee. In Voorkeuren › Hardwareversnelling kunt u op een Mac en op Windows naar het oudere OpenGL overschakelen, en op Linux kiezen tussen Automatisch, OpenGL en XRender (bij het starten ook met ./panoramix.sh --xrender); die keuze gaat pas na een herstart in. In dezelfde sectie kiest u of de tekencache in het werkgeheugen staat — de standaard — of op de grafische kaart; staat ze op de kaart, dan schrijft de pil er + cache bij, en die keuze werkt onmiddellijk. Lukt het grafische geheugen niet, dan zegt de pil terugval en tekent PANORAMIX gewoon uit het werkgeheugen verder: u ziet dus nooit een leeg vlak. Het beeld is in beide standen pixel voor pixel hetzelfde; er is geen instelling die uw tekening verandert. De tekstballon van de pil schrijft het voluit.

De taal van de interface

PANORAMIX spreekt Nederlands, Engels, Frans en Duits (sinds versie 3.8). Het vlaggetje rechtsboven in de bovenbalk, links van Cijfers zonder Shift, toont de vlag van de taal van nu, voor het Nederlands sinds versie 3.13 de Belgische driekleur (zwart, geel en rood). Een klik opent het taalmenu met de vier talen, elk met haar vlag en haar eigen naam — Nederlands, English, Français, Deutsch — en een vinkje bij de huidige. Kies er een, en de hele studio wisselt meteen: de menu's, de kopbalken van de gebieden, de werkbalk en zijn tekstballonnen, de instellingenstrook, de statusbalk en de dialogen die openstaan, in elk venster, zonder herstart en zonder dat er iets dichtgaat. Dezelfde keuze staat in Bewerken › Voorkeuren › Weergave › Taal van de interface, en PANORAMIX onthoudt ze voor de volgende start. Zonder keuze start het in het Nederlands.

Het vlaggetje rechtsboven in de bovenbalk met het taalmenu open: Nederlands, English, Français en Deutsch, elk met de eigen vlag
Het taalmenu onder het vlaggetje: de vier talen, elk met haar vlag en haar eigen naam, en het vinkje bij de taal van nu — hier het Nederlands. Rechts ervan de wissel Cijfers zonder Shift en volledig scherm.

Vertaald wordt wat PANORAMIX zelf zegt en toont. Wat van u is, blijft zoals u het schreef: de namen van lagen, modellen, werkboeken en bestanden, de tekst op uw tekening en de inhoud van de cellen. De formules van het rekenblad blijven SOM, ALS, #WAARDE!, …: ze horen bij het bestand, dat zo in elke taal hetzelfde rekent. De sneltoetsen blijven dezelfde, en deze hulp, de handleiding, de lessen en het logboek zijn voorlopig alleen in het Nederlands. Een taal erbij kan zonder nieuwe versie: een vertaaltabel — een gewoon tekstbestand — in de map talen van uw gebruikersmap (op macOS ~/Library/Application Support/PANORAMIX/talen, op Windows %LOCALAPPDATA%\PANORAMIX\talen) staat bij de volgende start in het taalmenu. De handleiding (§2.16) legt uit hoe zo'n bestand eruitziet.