Panoramix
Een tekenkamer die u zelf indeelt. Splits het venster tot u de panelen hebt die dit werk vraagt — een tekening, een 3D model, een rekenblad, uw scans ernaast — en teken op maat.
Zelfstandige Java-toepassing voor macOS, Windows en Linux. Geen installatie, geen abonnement, geen account. Gratis, en dat blijft zo.

Wat het is
Eén venster, en u bepaalt wat erin staat
De meeste tekenprogramma's zetten hun vensters vast: hier de tekening, daar de eigenschappen, en wie het anders wil, sleept met zwevende palletten. PANORAMIX doet het zoals Blender het doet. Het venster is één vlak, verdeeld in gebieden. U splitst een gebied horizontaal of verticaal, of voegt het weer samen met zijn buur. Linksboven in elk gebied staat een keuzelijst die zegt wát dat gebied toont. Meer is het niet — en het is genoeg om voor elk soort werk een eigen indeling te maken en die te bewaren.

Gratis
Geen licentiekosten, geen abonnement, geen account — ook niet voor beroepsgebruik.
Geen installatie
Een zip uitpakken volstaat. De toepassing schrijft alleen in uw eigen mappen.
Eén Java-bestand
Zuivere Java, zonder bibliotheken van derden; alleen de pagina voor de VR-bril tekent met three.js
(MIT). Alles zit in panoramix.jar.
Uw indeling
Werkruimtes die onthouden welk model, welke zoom en welke lade elk gebied toonde.
De panelen
Vijftien dingen die een gebied kan tonen
Negen ervan horen bij het document dat openstaat, een tiende bedient het tekenen zelf. Zet ze naast elkaar zoals het u uitkomt.
Tekening
Het tekenvlak: lijnen, bogen, vormen, tekst en arceringen op maat, met lagen, kleuren, lijndiktes en stijlen.
Lees verder →3D ontwerpen
Tekenen en modelleren in de ruimte, met hetzelfde kompas: aanzichten, een werkvlak dat u zelf zet, de gereedschappen die u kent, en lichamen die u uit een gesloten vorm extrudeert of om een as wentelt, daarna uitsnijdt, combineert en afrondt, en als STL of OBJ naar een 3D-printer of Blender stuurt, of exact als STEP naar een ander CAD-programma — en een STEP-bestand van een ander programma leest u even exact in. Een 3D model koppelt u in een ander 3D model, of in een tekening in het zicht dat u kiest.
Lees verder →Gereedschapsinstellingen
De instellingen van het gereedschap dat loopt, ruim onder elkaar naast uw tekening of 3D model, met een plakicoon naast elk invulveld.
Lees verder →Gekoppelde gegevens
Een ingescande tekening, een foto of een ander model onder uw werk leggen, op maat geijkt.
Lees verder →Rekenblad
Werkboeken met werkbladen, formules en opmaak — in hetzelfde bestand als de tekening.
Lees verder →Outliner
De hele opbouw van het bestand als boom: modellen, lagen, elementen en koppelingen.
Lees verder →Plot
Een tekening, een rekenblad of een 3D model op papier via PDF, met bewaarde plotconfiguraties, een voorbeeld, een pentabel en een lagenkeuze.
Lees verder →Script
PANORAMIX besturen met een programma in Java: tekenen in een lus, cellen vullen, lagen kiezen, elk gereedschap met al zijn instellingen — met een editor in kleur, en de scripts in uw bestand.
Lees verder →Knoppenbalk
De scripts van uw bestand op knoppen, met een opschrift naar keuze en in groepen die u zelf indeelt: een smalle balk boven de tekening, of een kolom ernaast.
Lees verder →Markdown
Een .md-tekst opgemaakt lezen en bewerken: notities en verslagen in uw bestand, een tekst van schijf, of de handleiding en de andere meegeleverde documenten.
Lees verder →En drie hulpmiddelen die naast elk werk open mogen blijven staan:
Rekenmachine
Een nagebouwde HP-42S, omgekeerde Poolse notatie, naast uw tekening.
Lees verder →Hulp
Een gids ín de toepassing: achttien lessen over het kompas, met knoppen die de handeling in uw eigen tekening voordoen, en elf lessen over de scripts.
Lees verder →Synchronisatie
Mappen en bestanden gelijk houden tussen uw computers, langs uw eigen FTP-server: een boom van mappen en een lijst van bestanden met een teken per bestand, en twee handelingen — Ophalen en Verzenden.
Lees verder →En om uw ontwerp te tonen: sinds versie 2.25 een studio om te renderen, en sinds 3.0 een panorama voor de VR-bril:
Studio
Een 3D model als fotorealistisch beeld: scènes met een camera, een zon, lampen en een lucht, materialen van goud tot groen glas, elk met een gerenderd voorbeeld — en het beeld in hetzelfde bestand.
Lees verder →Panorama
Een 3D model in een VR-bril, op ware grootte of als maquette: PANORAMIX wordt een kleine webserver in uw netwerk, en een Meta Quest 3 of een Varjo XR-4 met Chrome opent het adres — zonder internet.
Lees verder →In beeld
Wat er vandaag al in zit





Nieuw in 5.4: synchroniseren vanuit elk venster, en recht is recht
Rechtsboven in elk venster, tussen het vlaggetje van de taal en Cijfers zonder Shift, staat een nieuw icoon: Synchronisatie. Het opent het synchronisatiepaneel in een eigen venster, los van de indeling — ophalen van en verzenden naar uw FTP-server kan dus ook als het paneel nergens in een werkruimte staat. Het is hetzelfde paneel, met de server, Ophalen, Verzenden en Vernieuwen in zijn kopbalk; het venster hoort bij uw computer en niet bij de tekening. In een paneel 3D ontwerpen kijken Boven en Onder nu recht naar beneden en naar boven, en toont een recht aanzicht het model zonder perspectief, zoals een aanzicht in een tekening — draai het beeld en uw perspectief komt terug. En wat u kiest, onthoudt het bestand meteen: gevuld of draadmodel, perspectief en het aanzicht van elk paneel, en per 3D model hoe het laatst getoond werd, zodat een nieuw paneel er meteen mee begint.


Nieuw in 5.3: schroefdraad op de werktekening
Koppelt u een 3D model in een tekening, dan toont elk aanzicht nu de aanduiding van schroefdraad die als textuur op een lichaam ligt (ISO 6410). Van opzij de twee dunne lijnen van de kern langs de as, tot aan de draadgrens; in een kopaanzicht de driekwart cirkel, open rechtsboven — bij een bout binnen de cirkel van de as, bij een moer of een getapt gat buiten de cirkel van de boring. Als technische tekening volgt de aanduiding wat er van de draad te zien is: de kernlijn van een bout van opzij is zichtbaar, die van een moer van opzij gestreept, en achter een plaat gaat ze precies op de rand van de plaat over. De kernlijn blijft dun, welke dikte u de zichtbare lijnen ook geeft, en het kompas snapt erop: het zijn gewone lijnen, bogen en ellipsen van de tekening.

Nieuw in 5.2: schroefdraad in het draadmodel en op de plot
Een schroefdraad die als textuur op een lichaam ligt, toonde haar gangen alleen in de gevulde weergave en in de render. In de weergave Draadmodel en op de plot van een 3D model staat nu haar aanduiding, zoals op een technische tekening (ISO 6410): de dunne kernlijn — bij een bout binnen de as, op de kerndiameter; bij een moer buiten de boring, op de nominale diameter — en de draadgrens waar de draad ophoudt. De kernlijn krijgt de dunste lijndikte van het bestand, de draadgrens die van het lichaam. De aanduiding volgt het lichaam door elke plaatsing en in perspectief, en een klik erop wijst het lichaam aan; een rand is ze niet: u snapt er niet op en ze gaat niet mee naar een ander bestand.

Nieuw in 5.1: veren en schroefdraad in 3D
Versie 5.1 brengt twee gereedschappen in 3D ontwerpen. Helix bouwt een veer zonder vorm vooraf: klik het hart, de straal en de hoogte. Een drukveer, een kegelveer of een vlakke spiraal, met een ronde of rechthoekige draad, rechts of links — als exact lichaam, met een inhoud die klopt met de formule. Schroefdraad legt inwendige of uitwendige draad op een as, een bout, een boring of een moer: metrisch, BSP en BSPT, met de maten uit de normtabellen. Als textuur blijft het lichaam licht en toont het de gangen in de gevulde weergave en in de render; gemodelleerd wordt het ronde vlak het echte profiel, met een speling voor de 3D-printer — exporteer naar STL en de draad zit erin. Scripts en de AI-koppeling kunnen het ook, en beide blijven in de bouwgeschiedenis te wijzigen.


Nieuw in 5.0: penselen, groepen, maskers — en Photoshop, RAW en drukwerk
Versie 5.0 maakt van het paneel Beeldbewerking een volwaardige beeldbewerker. Penseel, gum en kloonstempel schilderen op een laag, op een lege laag of op een masker — elke streek blijft een stap die u later nog wijzigt. Nieuwe filters (vervagen, verscherpen, ruis), laaggroepen met dekking, mengmodus en masker, en een masker dat u apart bewerkt: uitbreiden, inkrimpen, erop schilderen. Het paneel kreeg een verschuifbare scheidingslijn en eigenschappen in verticale tabs. Photoshop-bestanden (PSD en PSB) leest u met hun lagen en schrijft u weer weg; een DNG wordt echt ontwikkeld, van de andere RAW-formaten komt het camerabeeld. Het kleurprofiel van een beeld wordt gevolgd, en voor drukwerk exporteert u naar TIFF of PDF in CMYK met het profiel van uw drukker; PNG en TIFF kunnen in 16 bit. Scripts, de AI-koppeling en Cleo kunnen het ook.


Nieuw in 4.13: beeldbewerking
Het nieuwe paneel Beeldbewerking bewerkt een render uit de studio, een foto of een scan zoals een beeldbewerker. Maak er een collage met lagen van: helderheid/contrast, niveaus, curven, belichting en kleurtoon/verzadiging; een witte achtergrond die transparant wordt; een rand, slagschaduw, gloed of reliëf; verplaatsen, verschalen, draaien en vrij vervormen; selecties met de rechthoek, de lasso en de toverstaf; tekst; en een kleurenstrip zoals in CorelDRAW. Elke aanpassing blijft een stap die u later nog wijzigt: de pixels van een afbeelding veranderen nooit, en alles staat verliesloos in uw bestand — ingebed of gekoppeld. Ook beelden van honderden megapixels. Exporteren naar PNG, JPEG en PDF; scripts en de AI-koppeling kunnen het ook.


Nieuw in 4.5: de studio voor grote samenstellingen
Drie verbeteringen die bij de renders van een stoomlocomotief uit 26 gekoppelde bestanden bovenkwamen. Gekoppelde gegevens dragen hun materiaal: een lichaam uit een gekoppeld bestand krijgt het materiaal van de laag die hier dezelfde naam heeft, zoals Samenvoegen de lagen zou koppelen, en de sectie Toewijzing toont ook de laagnamen die alleen in de koppelingen bestaan. Een plafond tegen vuurvliegjes per scène tempert de losse felle beeldpunten op glanzende lak en metaal, gemeten aan de helderheid van een wit vlak in de scène. En een orthografische camera rendert nu ook op de grafische kaart: op de DGX Spark een zijaanzicht in 4K in zes minuten in plaats van 45.


Nieuw in 4.4: een plot op 1:1 is weer 1:1
Het paneel Plot schreef de schaal van elke PDF-pagina tot en met 4.3 afgerond, als 2,835 punt per millimeter in plaats van 2,8346…. Een plot op 1:1 was daardoor 0,0125 % te groot: 0,15 mm over de breedte van een A0. Nu staat de schaal op zes decimalen, en heeft een plot op 1:1 zijn ware maten tot op een duizendste millimeter — ook als u hem met het paneel PDF weer inleest. Verder schrijft het plotpaneel dezelfde PDF. Een plot die al gemaakt was, houdt de oude schaal tot u hem opnieuw plot.
Nieuw in 4.3: een tekening uit een PDF
Het nieuwe paneel PDF doet wat Plot doet, in omgekeerde richting: het haalt de lijnen, bogen, cirkels en tekst van een PDF-pagina terug in een tekening. Open een PDF — een maattekening uit een handleiding, een plattegrond die per mail kwam, een plot van PANORAMIX zelf —, kies de pagina op haar miniatuur, trek een fence rond het deel dat u wilt, kies de schaal en klik op Importeren. Wat in de PDF een cirkel was, wordt weer een cirkel met een middelpunt; een maatcijfer wordt weer tekst die u kunt wijzigen. PANORAMIX leest de PDF zelf, met niets dan Java, ook een beveiligde. En met Opnemen reist de PDF mee in uw bestand, in de outliner onder Bijlagen.


Nieuw in 4.2: uw eigen achtergrond en lades als gereedschapspalet
Een tekengebied, een paneel 3D ontwerpen en een rekenblad krijgen elk een eigen achtergrond: een wit vel zoals op papier, een lichtgrijs werkvlak of een donker nachtblauw. Tik een kleurwaarde of kies een staal, en maak de kleur met een regelaar lichter of donkerder; u ziet het meteen in het paneel. Op een lichte achtergrond tekent PANORAMIX witte en lichte lijnen, de voorvertoning en het kompas in een donkere inkt, zodat alles leesbaar blijft. En wie een paar lades altijd bij de hand wil, zet ze als balk rond de tekening — links, rechts of bovenaan, in de volgorde die u kiest — met al hun gereedschappen in zicht, in 2D en in 3D. Achtergrond en balken horen bij het paneel en worden met uw bestand bewaard.


Nieuw in 4.1: Claude in PANORAMIX
Het paneel Claude (Hulpmiddelen › Claude) brengt Claude Code, de versie van Claude voor de terminal, in de studio. Claude deelt het open document met u: het tekent en bouwt erin met de gereedschappen en de scripting van PANORAMIX, en kijkt zijn werk na met beelden die u in het paneel mee ziet. Elke stap is met ⌘Z terug te nemen. Geef een tekening, een pdf of een beeld mee, volg wat Claude schrijft en welke gereedschappen het oproept, en sta toe of weiger wat het buiten PANORAMIX wil doen. Het gesprek wordt in het document bewaard: ook later, en op een andere computer, stelt u er een vervolgvraag op. Meters tonen het model, de inspanning, hoe vol de context is, hoeveel van de limieten van uw abonnement gebruikt is, en de tokens van het gesprek. U hebt Claude Code nodig, geïnstalleerd en één keer aangemeld met uw eigen account bij Anthropic.


Nieuw in 4.0: duizenden gedeelde 3D-cellen in de standaardheap
Een gedeelde 3D-cel bewaart in het geheugen nu alleen haar plaatsing: het aanzicht, het
aanwijzen en het snappen rekenen op de inhoud van de definitie, één keer bewaard voor alle
exemplaren. Een scène met elfduizend gedeelde sparren en 4,4 miljoen driehoeken, die op een Mac van 8 GB
niet meer opende, opent nu in de standaardheap van 2 GB en houdt hoogstens 1,1 GB vast, ook na honderden
muisbewegingen, draaien en zoomen. In een paneel 3D ontwerpen hertekent een muisbeweging — snappen,
aanwijzen, de voorvertoning van een gereedschap — alleen nog wat boven het model ligt. Openen alleen schrijft
een bestand niet meer opnieuw, en --geheugen blijft gelden als PANORAMIX naar een andere versie
overschakelt. Wat u ziet en krijgt, blijft gelijk. Vanaf 4.0 biedt de downloadpagina alleen deze versie en wat
erna komt aan; een vorige versie die al op uw machine staat, blijft u gebruiken.
Nieuw in 3.29: een lange uitleg loopt niet meer over de keuzes
In het paneel Bibliotheek kon een lange uitleg — vooral in een eigen bibliotheek, of in een smal of laag paneel — over de keuzes eronder lopen: Nominale maat lag eronder, en een klik op een keuze kwam bij de tekst terecht. Nu krijgen de keuzes en Plaatsen altijd hun volle plaats. De titel, de maten en de uitleg staan in een eigen vak dat schuift; wordt het paneel krap, dan krimpt eerst het voorbeeld en schuift daarna de tekst, en kiest u een andere maat of een ander aanzicht, dan blijft de tekst staan waar u las. Zolang alles past, ziet het paneel eruit zoals voordien.
Nieuw in 3.28: alle quad®-klemstukken van RK Rose+Krieger
De rubriek Klemsystemen bevat nu de hele lijn quad® van RK Rose+Krieger: 51 klemstukken voor ronde buizen en vierkante kokers van 30 tot 80 mm, in acht mappen zoals de catalogus ze indeelt — kruis-, hoek-, voet-, steek-, mof-, parallel-, flens- en scharnierklemstukken. Elk heeft de maten, het codenummer, de massa en de belastingsgegevens van de catalogus, wordt van voren, van opzij en van boven getekend, en bouwt zich in een paneel 3D ontwerpen als lichaam, met elk deel en elke klemschroef apart. Het plaatsingspunt ligt op de as van de koker, of waar de assen van twee kokers elkaar kruisen: zet het op de as in uw tekening en het klemstuk zit er juist rond. Waar de catalogus zichzelf tegenspreekt, is een maat verbeterd, en de uitleg in het paneel zegt wat er gedrukt stond.


Nieuw in 3.27: minder werkgeheugen na een render, en een reden als het bewaren mislukt
Na een render — klaar, gestopt of mislukt — houdt PANORAMIX alleen het beeld bij, niet langer de scène waarmee het gerekend werd. Een scène van een miljoen driehoeken hield tot nu honderden megabytes vast tot de volgende render, ook nadat het document dicht was, en een tweede render werd ernaast opgebouwd. Gemeten met een gestopte render: 287 MB in plaats van 741, en 30 MB in plaats van 742 zodra het document dichtgaat. Mislukt het bewaren, dan hoort ook een AI waarom — bij een volle heap bijvoorbeeld «te weinig werkgeheugen om het bestand te schrijven» —, en er blijft geen half bestand naast uw tekening staan.
Nieuw in 3.26: cellen en standaardonderdelen in 3D
Cel plaatsen en Onderdeel plaatsen werken nu ook in een paneel 3D ontwerpen, en elk van
de honderd meegeleverde onderdelen — bouten, moeren, ringen, pennen, profielen, staafstaal en het klemstuk
van RK Rose+Krieger — bouwt zich daar als lichaam, maatvast volgens zijn tabel. Het staat in
de stand van het kompasvlak: met T van boven, met F naar u toe, met
S naar rechts; druk dezelfde letter nog eens en het keert om — de moer onder de plaat, met haar
steunvlak naar boven. Een draadmodel uit een celbibliotheek wordt een 3D-cel, gewoon of gedeeld zoals in een
tekening: honderd bouten zijn één inhoud. In het paneel toont Voorbeeld in 3D het lichaam
voor u het plaatst.


Nieuw in 3.25: klemsystemen van RK Rose+Krieger voor constructies met vierkante kokers
De bibliotheek heeft een rubriek Klemsystemen, met de klemstukken van RK Rose+Krieger waarmee u vierkante kokers uit aluminium, roestvast staal of staal verbindt zonder te boren of te lassen. Ze is ingedeeld zoals de catalogus van RK Rose+Krieger, met een map per soort klemstuk, en begint met het flensklemstuk FKV (lijn quad®) voor de kokers 30, 40, 50, 60 en 80 mm. Een klemstuk kent vier aanzichten — het nieuwe vooraanzicht kijkt langs de koker — en zijn plaatsingspunt ligt op de as van de koker: zet het op de as van een koker in uw tekening en het zit er juist rond. De maattabel volgt de catalogus, met het codenummer, de klemschroeven en de belastingsgegevens.


Nieuw in 3.24: de bibliotheek onthoudt haar boom, en uw lagen voor standaardonderdelen
Het paneel Bibliotheek heeft nu + en − om alles open of dicht te klappen, zoals de outliner, en onthoudt welke mappen open en welke dicht stonden — ook na het afsluiten. In de voorkeuren kiest u voor de volle lijnen, de dunne lijnen, de verborgen lijnen en de aslijnen van een standaardonderdeel de laag in de tekening, de dikte, de kleur en de stijl: de aslijnen in rood op de laag Assen, de omtrek op Onderdelen. Een laag die er nog niet is, komt er bij het plaatsen bij.


Nieuw in 3.23: 99 normdelen uit het tabellenboek — bevestigingsmiddelen, profielen en staafstaal
De bibliotheek komt nu met PANORAMIX mee: 99 bibliotheken met de normdelen van een tabellenboek, in negen rubrieken — zeskantbouten en pasbouten, cilinderkop- en verzonken schroeven, tapeinden en stelschroeven, zeskant-, kroon- en lasmoeren, sluitringen en veerringen, pennen en kerfstiften, klinknagels, borgringen en stelringen, de warmgewalste profielen (U, I, IPE, IPB, T, L en Z) en het blanke staafstaal. Elke bibliotheek draagt de maattabel uit het boek en de standaardlengtes per maat. Een profiel tekent zijn dwarsdoorsnede: de omtrek met afgeronde hoeken als één vorm, klaar om te arceren, met het plaatsingspunt in het zwaartepunt en een naam zoals op een stuklijst — IPE 200. Elke doorsnede is nagerekend tegen de oppervlakte van de tabel.


Nieuw in 3.22: standaardonderdelen uit een bibliotheek, en gedeelde cellen
Het nieuwe paneel Bibliotheek is de centrale plaats voor standaardonderdelen: cilinderkopschroeven DIN 912 en zeskantmoeren DIN 934 en ISO 4032, van M1.6 tot M48, naast uw eigen celbibliotheken in dezelfde boom. U kiest een nominale maat, een lengte en een aanzicht — zijaanzicht, bovenaanzicht of onderaanzicht —, ziet het onderdeel meteen en plaatst het met één klik, in millimeter of in de eenheid van uw tekening, met zijn lijnen op de lagen van de pennen. Elk onderdeel komt als gedeelde cel: alle exemplaren delen één inhoud, elk met zijn eigen plaats, hoek en spiegeling, en Cel bijwerken werkt ze allemaal tegelijk bij. Een onderdeel is een gewoon PANORAMIX-bestand met een maattabel en een script: wie een maat bijzet of een eigen onderdeel maakt, ziet het in het paneel.


Nieuw in 3.21: een model uit SketchUp of Blender inlezen — Collada
Bestand ▸ Importeren uit Collada… leest het uitwisselformaat van SketchUp, Blender, 3ds Max en Revit
(.dae, ook .zae en .kmz) in een 3D model. Collada kent alleen driehoeken;
PANORAMIX maakt er weer vormen van: wat een volume sluit, wordt een lichaam met echte vlakken — een balk uit
SketchUp heeft er zes, geen twaalf driehoeken —, wat open is een oppervlak, een losse lijn een lijn, met de
kleuren van de materialen en een laag per onderdeel. De zachte randen van een buis blijven zacht, een component die
tien keer staat deelt zijn vorm, en wat het programma dubbel of half schreef, herstelt PANORAMIX. Eerst zegt een
venster wat er in het bestand staat; daarna is het één stap die ⌘Z terugneemt. Een script, een
AI en Cleo doen hetzelfde.


Nieuw in 3.16: een bouwgeschiedenis per lichaam, en een navigatiekubus
Een lichaam of oppervlak dat u in PANORAMIX bouwt, onthoudt nu hoe het gebouwd werd. In de outliner staat onder het lichaam een regel per stap — de extrusie waarmee het begon, de uitsnijding, de afrondingen — met haar maten. Een dubbelklik op een stap vraagt die maten opnieuw, en het lichaam wordt opnieuw opgebouwd: een hogere extrusie, een kleinere straal, een diepere snede. De stappen erna volgen vanzelf: een afronding vindt haar randen terug, en een snede «door alles» blijft door alles gaan. Het is de eerste vorm van parametrisch ontwerpen in PANORAMIX, en een script, een AI-assistent en Cleo kunnen het ook.
Rechtsboven in een paneel 3D ontwerpen staat voortaan een navigatiekubus die met het beeld meedraait; een klik op een vlak, een ribbe of een hoek draait het beeld daarheen. Wat «draadmodel» heette, heet nu overal «3D model», met een eigen venster 3D modellen beheren. Afronden lukt waar het vroeger weigerde — twee afrondingen die precies op elkaar aansluiten, een bolle rand in een inspringende hoek —, en het kompas projecteert een snap op uw vergrendelde lijn, ook in de hoogte.


Nieuw in 3.14: de schaal van de interface op de Mac, ook kleiner dan het systeem
Op een Mac bepaalde tot nu het systeem alleen hoe groot PANORAMIX was. Staat Systeeminstellingen › Beeldschermen al op Meer ruimte, zoals op een MacBook Air waar het niet verder kan, dan kon het niet kleiner. Sinds 3.14 kiest u in Voorkeuren › Weergave zelf: 75, 80, 85, 90 of 95 %, 100 % zoals het systeem, of 110, 125 of 150 %. PANORAMIX legt dat percentage zelf bovenop de grootte van macOS: letters, iconen, marges, de werkbalk, de menu’s en de dialogen worden samen kleiner of groter, en blijven scherp op een Retina-scherm. De tekening zelf houdt haar lijndiktes. Op Windows en Linux blijft alles zoals het was.


Nieuw in 3.13: het Nederlands onder de Belgische vlag
Het vlaggetje rechtsboven in de bovenbalk toont voor de Nederlandstalige interface nu de Belgische driekleur — zwart, geel en rood — in plaats van de Nederlandse vlag, en zo ook het taalmenu eronder, in elk venster. De taal heet er gewoon Nederlands, en elke tekst van de interface is dezelfde gebleven; het Engels, het Frans en het Duits houden hun eigen vlag.

Nieuw in 3.10: uw scripts op knoppen
Een nieuw paneel, de knoppenbalk, zet de scripts van een tekening op knoppen: één klik en het script loopt, zoals Uitvoeren in de outliner. Het opschrift van een knop kiest u zelf, los van de naam van het script, en scheidingslijnen delen de knoppen op. De knoppen staan in groepen, zodat het ene paneel andere knoppen toont dan het andere: een smalle balk boven de tekening, een kolom ernaast — een knoppenbalk mag smaller zijn dan elk ander paneel, en Balk passend houden houdt hem precies één rij hoog of één kolom breed, ook als het venster van maat verandert. De groepen horen bij het bestand en gaan mee met Instellingen importeren, samen met de scripts van hun knoppen; een script kan ze ook zelf opbouwen.


Nieuw in 3.9: rustig bewaren, ook op een trage netwerkschijf
Het automatisch opslaan laat het tekenen niet meer wachten. PANORAMIX legt de tekening in een paar milliseconden vast en doet de rest — omzetten, inpakken, schrijven — op de achtergrond, ook bij een groot 3D-model of een tekening van honderdduizenden lijnen: na een lijn in een tekening van 400 000 lijnen stond het tekenen tot 0,6 s stil, nu hoogstens 0,07 s. Het tempo past zich aan het bestand aan — een bestand dat lang over een trage netwerkschijf gaat, rust tussen twee beurten twee keer zo lang als de vorige duurde —, of u kiest zelf: hoogstens om de minuut, om de vijf minuten, of alleen bij ⌘S. Bij een wissel van bestand, in het synchronisatiepaneel en bij het afsluiten gaat er niets verloren: wat nog openstaat, wordt eerst bewaard, met een venster dat de voortgang toont als het even duurt.


Nieuw in 3.8: PANORAMIX in het Engels, Frans en Duits
Rechtsboven in de bovenbalk staat nu een vlaggetje. Een klik toont het taalmenu — Nederlands, English, Français, Deutsch — en de hele studio wisselt meteen van taal, in elk venster, zonder herstart en zonder dat er iets dichtgaat: de menu’s, de panelen, de gereedschappen met hun instellingen en aanwijzingen, de dialogen en de tekstballonnen. Wat van u is, blijft zoals u het schreef — de namen van uw lagen en modellen, de tekst op uw tekening, de formules van het rekenblad. Het Nederlands blijft de hoofdtaal, en een vierde taal kan erbij zonder nieuwe versie: een vertaaltabel in de map talen volstaat.


Nieuw in 3.7: een gekoppeld 3D model als technische tekening
Een 3D model dat u in een tekening koppelt in een zicht — voor, boven, links, isometrisch — toont zich met het vinkje Als technische tekening zoals op een werktekening: wat achter een vlak ligt, wordt een verborgen lijn, standaard kort gestreept, en wat te zien is, een zichtbare lijn. U kiest de kleur, de dikte en de stijl van beide, of laat de verborgen lijnen weg. De rekening is exact, zoals het zicht zelf: een rand die half achter een plaat verdwijnt, wordt een zichtbaar en een verborgen stuk met de overgang precies op de rand ervoor, en in een samenstelling verbergen de onderdelen elkaar. Het model blijft gekoppeld, dus de tekening volgt elke wijziging; Samenvoegen maakt er uw eigen lijnen van — het «export visible edges» van een klassiek CAD-programma.


Nieuw in 3.6: opruimen in de outliner
Een tekening sleept na een tijd dingen mee die niets meer doen: de lagen van een import die u terugnam, een tekst zonder letters, twee keer dezelfde lijn op dezelfde plaats, een materiaal dat niemand draagt, een foto waar niets meer naar verwijst. Met de rechtermuisknop op het document in de outliner kiest u Opruimen…: een venster toont per soort wat er weg kan, bij naam, en u vinkt aan wat weg mag. Eén keer ⌘Z zet alles terug — de lagen op hun plaats, met hun kleur. Een laag die iets draagt of waar iets naar verwijst, een vergrendelde laag en alles wat ernaar verwijst, blijven altijd staan.

Nieuw in 3.5: cijfers zonder Shift, ook op Linux
Op een Belgisch of Frans toetsenbord staan de cijfers van de bovenste rij op Shift. De wissel Cijfers zonder
Shift keert dat om, en werkt nu ook op Linux, waar Java die rij anders aflevert dan op de Mac en Windows: met
de wissel aan geeft de rij er 1 2 3 … 0 en met Shift het teken — in het kompas, het
rekenblad, de rekenmachine en elke dialoog —, en AltGr geeft gewoon | @ #. Op een bureaublad met
IBus, zoals Ubuntu en de NVIDIA DGX Spark, opent PANORAMIX zijn toetsenbord dan zonder IBus, zodat ook de toetsen
met é è ç à § meedoen.

Nieuw in 3.4: een cel die een script laat lopen
Een celgebeurtenis laat een script van het document lopen wanneer de waarde van een cel verandert: bij elke wijziging, alleen als iemand de cel zelf wijzigt, of alleen als een herberekening haar uitkomst verandert. Ze kan wachten op een voorwaarde — groter dan een grens in een andere cel, tussen twee grenzen, bevat een tekst, en meer — en alleen afgaan op het ogenblik dat de waarde gaat voldoen. Een driehoekje in de cel, een tekstballon, het overzicht Alle celgebeurtenissen… en de outliner tonen waar ze staan. Scripts en een AI zetten ze ook; een bestand van iemand anders laat ze pas lopen als u het toelaat.


Nieuw in 3.3: vorige versies op de server
Verzendt u in het paneel Synchronisatie een bestand dat al op de server staat, dan gaat de versie die er stond eerst naar een historiek op de server, met een versienummer: er gaat niets meer verloren. De kolom Versie toont het nummer van elk bestand. Versies… toont alle versies van een bestand, zet een vorige versie terug als de nieuwste, of haalt er een kopie van, naast het bestand. Wat op deze computer nog niet verzonden was, gaat bij het terugzetten eerst zelf naar de historiek.


Nieuw in 3.1: samenstellingen met een script
Wat het paneel Gekoppelde gegevens in een 3D model doet, doet een script nu ook: een ander 3D model
of een tekening erin tonen, op een plaats in de ruimte. Eén regel,
hal.koppel(Koppeling.van("Draaibank").naam("Draaibank 1").positie(4500, 5000, 0)), zet een
draaibank in een hal; een tweede naam zet er een tweede, en wie de draaibank wijzigt, ziet ze twee keer
veranderen — ook in de VR-bril. Een script dat opnieuw loopt, zet de koppelingen terug op hun plaats in
plaats van ze dubbel te leggen. Een AI-assistent doet hetzelfde met het nieuwe gereedschap koppeling.


Nieuw in 3.0: Stap in je panorama
Een 3D model uit PANORAMIX zet u nu in een VR-bril: op ware grootte om erin rond te lopen, of als maquette op een tafel. Het nieuwe paneel Panorama maakt van PANORAMIX een kleine webserver in uw eigen netwerk, met een eigen certificaat en een toegangscode van zes cijfers. Een Meta Quest 3 opent het adres in haar eigen browser, een Varjo XR-4 aan een werkstation in Chrome; de pagina, three.js en de 3D modellen komen van PANORAMIX zelf, zonder internet. In de bril springt u, schuift u met de duimstick, wijst u onderdelen aan en meet u, en wat u intussen in het 3D model wijzigt, staat na een ogenblik ook in de bril. Een kwaliteit per bril houdt het beeld vloeiend. Een script of een AI-assistent bouwt een panorama op, met vormen en lichten, en luistert naar wat er in de bril gebeurt.


Nieuw in 2.31: Cleo volgt wat u in het geheugen afsprak
Een les in het geheugen van Cleo gaat nu vanzelf mee met elke vraag waarin een woord uit haar omschrijving staat: elk lid van het team krijgt ze in zijn instructies, en de tijdlijn zegt welke les meeging. Zo tekent Cleo een staalprofiel — een HEA 200, een UPN 160, een hoekstaal 80x80x8 — met de maten uit de tabellen van de fabrikant en een bouwsteen in code die de doorsnede exact tekent, met de afrondingen en de hellende flenzen, en zichzelf nakijkt tegen de oppervlakte uit de tabel. Een eigen tabel met één sectie per profiel vindt de AI op de naam van het profiel.


Nieuw in 2.30: de hele tekenkamer in 3D ontwerpen
Trimmen, verlengen, afronden, afschuinen, evenwijdig, bematen, cellen en teksten: alle gereedschappen van de tekenkamer werken nu ook in een 3D model, op de arceringen na — in het vlak van het element dat u aanwijst. Wijs een cirkel op een gevel aan, en het raster kantelt naar die gevel en het kompas gaat mee. Meten geeft ware afstanden, hellingen en de inhoud van een lichaam; Kortste afstand vindt de ware verbinding tussen twee kruisende balken. Een aangeduid element heeft zijn handvatten, en een ingescande tekening ligt op een vlak, klaar om te ijken.


Nieuw in 2.28: oppervlakken — vlakken zonder dikte in 3D ontwerpen
Naast het lichaam kent een 3D model nu het oppervlak: exacte vlakken die geen volume hoeven te omsluiten — een wand, een vloer, een dak, een carrosseriedeel —, wat een ander CAD-programma een surface noemt. Een nieuwe groep in de werkbalk vult een vorm tot een vlak, trekt een lijn uit of wentelt ze om tot een wand zonder deksels, neemt vlakken van een lichaam over, naait oppervlakken tot een lichaam en verdikt ze tot een plaat of een muur, met verstek in de hoeken. Een STEP-bestand met open oppervlakken, zoals Inventor en Fusion ze vaak schrijven, komt nu als oppervlakken binnen in plaats van als losse lijnen. Een script of een AI doet hetzelfde.


Nieuw in 2.27: een STEP-bestand van een ander CAD-programma exact inlezen
Bestand ▸ Importeren uit STEP… leest een model van Inventor, SolidWorks, CATIA, Creo, NX, Fusion, FreeCAD of elk ander CAD-programma in een 3D model — niet als driehoeken, maar exact: een vlak blijft een vlak, een cilinder een cilinder, een afronding een stuk torus, een vrije vorm een B-spline-vlak. Een samenstelling komt binnen met elk onderdeel op zijn plaats, de kleuren en de lagen komen mee, en wat een ander programma anders schrijft dan de norm vraagt, herstelt PANORAMIX. Eerst zegt een venster wat er in het bestand staat; daarna is het één stap die ⌘Z terugneemt, en een ingelezen lichaam bewerkt u zoals elk ander. Een script of een AI doet hetzelfde.


Nieuw in 2.26: materialen slepen, en renderen op de NVIDIA DGX Spark
Een materiaal sleept u nu uit de lijst van het paneel Studio op een lichaam in het 3D-aanzicht: het lichaam licht op, en hangt het materiaal boven de selectie, dan krijgt de hele selectie het. Loslaten op een laag geeft het aan die laag. De tab Materialen toont voortaan wat de selectie draagt, elke laag met haar materiaal in een keuzelijst, en de lichamen die een materiaal dragen — met één klik aangewezen of losgemaakt. En onder Linux rendert PANORAMIX op een NVIDIA-kaart: het atelier van het voorbeeld rendert op de GB10 van een DGX Spark in 2,4 seconden, tegen 26 op zijn twintig processorkernen, met hetzelfde beeld. Op de Mac en de pc verandert er niets aan het renderen.


Nieuw in 2.25: renderen — van 3D model tot fotorealistisch beeld
PANORAMIX rendert zelf: een spectrale render-engine in de lijn van pbrt-v4, die het licht volgt zoals het weerkaatst en breekt, zit in het programma — geen tweede programma, geen losse bestanden — en rekent op een Mac op de grafische kaart. Het nieuwe paneel Studio ordent alles in tabs: het beeld, de instellingen, de scènes, de camera, de lichten (zon, lampen, spots en vlaklichten), de omgeving en de materialen. Een materiaal is mat, kunststof of lak, metaal (aluminium, zilver, goud en koper met hun gemeten spectrum), glas met een kleur en een transparantie, of lichtgevend; elk heeft een gerenderd voorbeeld, en Nieuw materiaal biedt er eenentwintig kant-en-klaar. De belichting werkt achteraf, zonder opnieuw te renderen. Alles staat in het tekeningbestand, het beeld ook.


Nieuw in 2.23: de schaal van de interface in tussenstappen, ook op Linux
Op Linux kent Java zelf alleen hele schalen: 125, 150 en 175 % bleven er 100 %, en bij 200 % werd alles ineens twee keer zo groot. Sinds 2.23 doet Java het gehele deel en vergroot PANORAMIX de rest zelf — 175 % is 1 × 1,75 —, met scherpe letters en iconen: de werkbalk, de menu’s, de dialogen, het rekenblad, de gids en de merktekens op het tekenvlak groeien samen mee. De tekening zelf houdt haar lijndiktes. Op macOS en Windows verandert er niets: daar doet Java de hele schaal.


Nieuw in 2.22: een 3D-model exact naar STEP
Werkt u in 3D ontwerpen, dan schrijft Bestand ▸ Exporteren naar STEP… het 3D model voor Inventor, SolidWorks, CATIA, Fusion, FreeCAD en elk ander CAD-programma — niet als driehoeken, maar exact: een vlak blijft een vlak, een cilinder een cilinder, een holte een holte, ook in een gespiegeld of uitgerekt lichaam. De lijnen en vormen gaan mee als krommen, met hun kleuren, lagen en namen, en wat de gekoppelde bestanden in het 3D model tonen, wordt elk een eigen onderdeel van een samenstelling. Ligt er een fence of is er iets geselecteerd, dan gaat alleen dat mee; anders het hele model. Een script of een AI doet hetzelfde.


Nieuw in 2.20: een agent die in een lus loopt, en leegmaken
Een lokaal taalmodel kan in een lus geraken: het schrijft steeds dezelfde alinea’s opnieuw, en de agent lijkt te blijven hangen. Cleo ziet dat nu zelf: na drie keer hetzelfde breekt de server het antwoord af en vraagt het opnieuw zonder «denken» — binnen de minuut in plaats van na zeven. De rollen kiezen hun woorden minder star, een afgekapt antwoord krijgt een herkansing die bij de oorzaak past, en het gesprek van elke agent blijft binnen het geheugen van het model. En met de bezem in de kopbalk van het paneel maakt u de weergaven van Cleo leeg, na een vraag die zegt wat en hoeveel; alles gaat naar het archief van de server.


Nieuw in 2.19: Cleo, de lokale AI
Een team van agents dat scripts voor PANORAMIX schrijft, met taalmodellen op uw eigen computer of op een NVIDIA DGX Spark in uw netwerk — zonder cloud. Vraag in het nieuwe paneel Cleo bijvoorbeeld een model met het P&ID-symbool van een kogelkraan, als cel te plaatsen: Cleo verdeelt het werk over een analist, een documentalist, een codeur, een tester en een nazichter, die het script in een onzichtbare PANORAMIX proberen. U krijgt het pas als de server het zelf gekeurd heeft. Elke stap staat in de tijdlijn en in de historiek, met het geheugen van de AI, de modellen, de rollen en het gebruik van elk gereedschap ernaast. In uw open tekening verandert Cleo nooit iets zonder uw goedkeuring.


Nieuw in 2.18: 3D modellen beheren in de outliner
Klik in de outliner met de rechtermuisknop op een 3D model, en u krijgt wat u bij een model al had: Hernoemen, Kopiëren, Verwijderen, Omhoog, Omlaag en Als startmodel zetten — het 3D model waarmee een nieuw paneel 3D ontwerpen opent, en dat gaat nu met het bestand mee. Een naam is uniek in het hele bestand, en de koppelingen die een model tonen, nemen een nieuwe naam mee. Wie een 3D model verwijdert, hoort vooraf hoeveel koppelingen het tonen; die tonen daarna niets meer, ook niet als een ander model later dezelfde naam krijgt.


Nieuw in 2.17: een 3D model koppelen
In het paneel Gekoppelde gegevens koppelt u nu ook een 3D model. In een ander 3D model komt het op het nulpunt, en u zet het op zijn plaats met Verplaatsen, Roteren, Verschalen en Spiegelen — een onderdeel dat in een machine twee keer terugkomt, een gebouw in een situatie. In een tekening kiest u van welke kant het getoond wordt: boven, onder, voor, achter, links, rechts of isometrisch. De randen zijn exact, dus een boring is van boven een echte cirkel om op te snappen en te bematen, en de omtrek van een as of een bol ligt waar ze hoort. Koppel hetzelfde 3D model een paar keer, elk in een eigen zicht, en u hebt een werktekening die meeverandert met het model.


Nieuw in 2.16: een 3D-model naar STL en OBJ
Werkt u in 3D ontwerpen, dan schrijft PANORAMIX het 3D model ook als driehoeken: Bestand ▸ Exporteren naar STL… voor een 3D-printer en zijn slicer, Exporteren naar OBJ… voor Blender, renderers en webviewers — met de kleuren als materialen, de lagen als groepen en de lijnen erbij. Ligt er een fence of is er iets geselecteerd, dan gaat alleen dat mee; anders het hele model. U kiest hoe fijn ronde wanden gehakt worden en in welke eenheid, het net van elk lichaam is gesloten, en een script of een AI doet hetzelfde.


Nieuw in 2.15: lichamen bewerken
In 3D ontwerpen telt de groep 3D modelleren nu acht gereedschappen. Uitsnijden snijdt een gesloten vorm uit een lichaam: door alles, tot een diepte, of als holte binnenin. Verenigen, Aftrekken en Doorsnede combineren lichamen — een plaat met vijf boringen is de plaat en vijf klikken. Randen afschuinen en Randen afronden werken op de randen: wijs ze aan, zie meteen de voorvertoning, en klik ernaast; drie afgeronde randen in één hoek sluiten met een stukje bol. Een gesloten vorm uit een gekoppelde plattegrond is een profiel zonder over te tekenen, en de kern rekent alles exact: de wand van een boring is een cilinder, een afronding een cilinder, een torus of een bol.




Nieuw in 2.13: een complexe vorm met één klik
Klik in een gesloten gebied, zoals bij een arcering, en het wordt één gesloten vorm met haar uitsparingen: de buitenrand van het gebied, met de cirkels, sleuven en rechthoeken erbinnen als gaten. De wanden mogen losse lijnen en bogen zijn die elkaar kruisen; PANORAMIX rekent het gebied exact uit, zodat een boog een boog blijft en een rond gat de getekende cirkel zelf is. In 3D ontwerpen werkt het in het vlak van het kompas, en Extruderen en Omwentelen nemen de vorm met één klik als profiel — met al haar gaten.


Nieuw in 2.12: DXF lezen en schrijven, vlak en in 3D
Een plattegrond van een collega met AutoCAD, een uitslag voor de lasersnijder, een opstelling uit een ander CAD-programma: sinds 2.12 leest PANORAMIX DXF van R12 tot 2018, en schrijft het in de versie die de ontvanger kent — zelf, zonder bibliotheek van derden. Lagen, kleuren, lijnstijlen, lijndiktes, cellen met hun attributen, arceringen en maten gaan mee; in een 3D model blijft de hoogte behouden en wordt een gesloten vlakkennet een lichaam. Een import is één stap, terug te nemen met ⌘Z, en een export verandert uw tekening niet. Ook een script en de AI-koppeling lezen en schrijven DXF, langs dezelfde weg.


Nieuw in 2.8: de AI-assistent ontwerpt ook in 3D en rekent in het rekenblad
De AI-koppeling reikt sinds 2.8 tot in 3D ontwerpen en het Rekenblad. Een assistent zoals Claude bouwt lichamen met Extruderen en Omwentelen en vraagt hun exacte maten op, en schrijft waarden, formules en opmaak in een werkboek — elke stap terug te nemen met ⌘Z. Wie al gekoppeld was, krijgt het er vanzelf bij.


Nieuw in 2.7: teken samen met een AI-assistent
Zet de AI-koppeling aan, en een assistent zoals Claude werkt rechtstreeks in uw PANORAMIX: hij maakt modellen, tekent met de gereedschappen van de werkbalk en plaatst cellen met ingevulde tags — en u ziet het gebeuren, met elke stap terug te nemen met ⌘Z. Koppelen met Claude Desktop is één klik.


Achtergrond
Waar PANORAMIX vandaan komt
PANORAMIX is niet uit het niets begonnen. Bij XGI liepen er drie onderzoeksprojecten onder de naam Move-37 die elk een stuk van de vraag beantwoordden. Wat daar bleek te werken, komt hier samen.
Q Framebuilder — ontwerpen door het te beschrijven
Een onderzoeksopstelling voor stalen kaders: een machineframe, een leuning, een standenbouw. U beschrijft wat u nodig hebt — getypt in een browser, ingesproken met een VR-bril op, of geschetst op een notitieblok — en het systeem bouwt het. Wat eruit komt is een model op ware grootte waar u omheen kunt lopen, en een STEP-bestand dat ongewijzigd opengaat in de gangbare CAD-programma's. De server erachter draaide op een Raspberry Pi 5.
De vraag erachter: moet een ontwerper eerst een programma leren voor hij iets kan maken? Wat ervan terugkomt is het kompas — u wijst de richting aan met de muis en typt de maat.
Q CadLab — eerst de keten, dan de toepassing
Een bewust kleine webwerkbank: links een 3D-venster, rechts een code-venster. U drukt op Run, de server rekent het model uit en het staat in beeld. Twaalf voorbeelden lopen op in moeilijkheid, van een kubus tot een parametrisch kokerprofiel dat met één parameter tussen drie detailniveaus schakelt — een effen blok voor een snelle voorvertoning, een holle koker, en een afgeronde koker met gaten voor een rendering.
Wat het aantoonde: bouw zo'n keten eerst klein en doorzichtig, en zet er pas daarna iets groots op. Vandaar de volgorde hier: eerst een tekenkamer die af is, dan de modellering erbovenop.
Panoramix Renderer — licht narekenen in gewone Java
Een spectrale Monte-Carlo-padvolger, van nul geschreven in Java 21. Geen engine, geen
bibliotheken, geen grafische kaart. De opbouw volgt pbrt-v4, het referentiesysteem van
het vakgebied, en de motor leest onveranderde .pbrt-scènes — dus draaien
gepubliceerde onderzoeksscènes er ongewijzigd op.
Hij is nagerekend: 148 proeven en een afwijking van 0,011 RMSE tegenover het referentiebeeld van pbrt zelf. Eén beeld uit Zero-Day van Beeple, 4983 bij 2180 beeldpunten met 1024 monsters per beeldpunt, is elf miljard camerastralen en vier en een half uur op één gewone processor; met ontruisen erbij volstonden 64 monsters en 22 minuten. Hij gaf dit programma zijn naam.
De richting
Waar het naartoe gaat
Wat u vandaag downloadt, is de studio en de tekenkamer: het fundament waar de rest op komt te staan. Hieronder staat eerlijk wat er al is en wat nog niet. PANORAMIX groeit in stappen, en elke stap komt op deze site terecht.
Modeling in aanbouw
De eerste steen ligt er sinds versie 2.0. In een paneel 3D ontwerpen trekt u een gesloten vorm met Extruderen uit tot een lichaam: een exact volume, met de vormen erbinnen als boringen en uitsparingen, en een weergave die zijn vlakken vult en verbergt wat erachter ligt. Sinds versie 2.6 wentelt Omwentelen een gesloten vorm om een as in haar vlak, helemaal rond of over een hoek die u met het kompas geeft; de vormen erbinnen worden dan holten of tunnels.
Sinds versie 2.15 snijdt Uitsnijden een vorm uit een lichaam, en verenigen, aftrekken en doorsnijden de drie Booleaanse bewerkingen lichamen; Randen afronden en Randen afschuinen werken op hun randen. Een model gaat als STL of OBJ naar een 3D-printer of Blender, en exact als STEP naar de werkplaats of een ander CAD-programma. Wat er nog bij komt, komt stap voor stap: de keten is uitgeprobeerd in Q CadLab, hierboven; wat daar bleek te werken, komt hier op de tekenkamer te staan die u nu al hebt.
Fotorealistische rendering sinds 2.25
Een PBRT-renderer die het licht in een scène narekent in plaats van het te benaderen: spectraal, met gemeten metalen, glas en lak. Sinds versie 2.25 zit hij in PANORAMIX zelf: het paneel Studio rendert het 3D model dat u hier tekent, op een Mac en (sinds 2.26) op een NVIDIA DGX Spark op de grafische kaart. Wat nog volgt: diepte van veld, een lucht uit een foto, en de grafische kaart ook onder Windows.
Virtual en augmented reality sinds 3.0
Uw model niet op een scherm maar erin: rondlopen op ware grootte, en een ontwerp over de werkelijke ruimte heen leggen om te zien of het klopt vóór er iets gebouwd is. Sinds versie 3.0 zet het paneel Panorama een 3D model in elke bril met een browser die WebXR kent: een Meta Quest 3, ook met doorkijk in de kamer, of een Varjo XR-4 via Chrome. Wat nog volgt: een eigen toepassing voor de Varjo, met haar scherpe focusbeelden en haar doorkijk.
Digital twins volgt
Een model dat niet stilstaat maar meeleeft met de installatie die het beschrijft. De gekoppelde gegevens en het rekenblad in het bestand zijn daarvan de eerste steen.
3D-laserscans in aanbouw
Hier is de eerste steen al gelegd. Een E57-bestand koppelt u vandaag aan uw tekening: PANORAMIX leest de beschrijving en zet de scan in de outliner met haar naam, haar aantal punten en haar afmetingen — ook bij een bestand van meer dan een gigabyte, want de punten zelf worden daarbij niet aangeraakt.
Getékend wordt die puntenwolk nog niet. Daarvoor is een ruimtelijk venster met een weg naar de grafische kaart nodig, en dat komt later.
Waar het vandaag staat. Wat u hier downloadt, is een werkende 2D-tekenkamer met een 3D-ontwerpomgeving, een rekenblad, een outliner, gekoppelde gegevens, een hulpsysteem, sinds versie 2.25 een studio om te renderen en sinds 3.0 een panorama voor de VR-bril. In de ruimte tekent u lijnen en vlakke vormen, maakt u er lichamen van, bewerkt u die en geeft u ze door als STL, OBJ, STEP of glTF; een plot toont een lichaam voorlopig als 3D model. VR gaat voorlopig langs de browser van de bril (WebXR). Van digital twins zit er nog niets in. Dat staat hier met opzet zo duidelijk: deze pagina belooft niets wat u vandaag niet kunt downloaden.
Downloaden
Nu binnenhalen
Pak de zip uit in een map naar keuze en start panoramix.jar. U hebt alleen
een Java-omgeving nodig; verder wordt er niets geïnstalleerd en niets op uw systeem
gewijzigd. De toepassing kijkt bij het starten zelf of er iets nieuwers klaarstaat, en meldt
het dan rechtsboven in het venster — en ze slaat die controle gewoon over wanneer u zonder
internet werkt.
Elke gedownloade versie blijft op uw machine bewaard. Bevalt een nieuwe versie u niet, dan kiest u in de voorkeuren de vorige en werkt u verder.
Nieuwste versie
macOS, Windows en Linux · dezelfde zip voor alle drie
Vooraf aanvaardt u de licentie: gratis, ook voor beroepsgebruik
Wie
Gemaakt door Willy Poelmans
PANORAMIX wordt ontwikkeld door Willy Poelmans bij XGI, een bedrijf in technische visualisatie in Balen. Het onderzoek dat eraan voorafging staat op m-37.com.
Het doel is uitdrukkelijk om PANORAMIX gratis te blijven aanbieden. Niet als proefversie, niet als lokkertje voor een betalende uitvoering: gewoon gratis. Wie er iets mee bouwt, hoeft daarvoor niemand iets te vragen.
Dat staat ook zo in de licentie, die u vóór het downloaden aanvaardt: u mag PANORAMIX vrij gebruiken, ook beroepsmatig en commercieel, en wat u ermee ontwerpt, is van u. Het gebruik is wel op eigen verantwoordelijkheid — voor het programma en voor uw ontwerpen.